 Portugal (Republica Portuguesa) se nalazi na krajnjem zapadnom delu Iberijskog poluostrva i Evrope. Krajnji zapadni rt kontinentalnog dela Evrope se nalazi u Portugalu, rt Kabo da Roka (Cabo da Roca) kod Lisabona na 9„a30' zapadne geografske duzine. Portugal je zajedno s Irskom, u odnosu na druge evropske drzave, isturen najdalje na zapad i okrenut je prema Atlantiku (Davidovic, 1999).
Lisabon, glavni i najveci grad Portugala, smesten je uz desnu obalu reke Tezo (Tejo), neposredno pre njenog sirokog usca u Atlanski okean. Prestonica Portugala nalazi se gotovo na polovini puta od najsevernije do najjuznije tacke ove zemlje. Kao glavni grad, predstavlja upravno, kulturno, naucno (univerzitet osnovan 1290. godine), industrijsko, trgovacko i sao-bracajno srediste zemlje. Lisabon ima veliki znacaj kao pomorska i vazdusna raskrsnica izme|u Evrope, Latinske Amerike i Afrike.
Lisabon se prostire na 38˘X43' severne geografske sirine i 9˘X08' istocne geografske duzine (www.njnjnj.njorld.atlas.com).
Njen eksterni polozaj je dosta nepovoljan, mada je, istorijski gledano, imala veliku ulogu u otkrivanju novih svetova. On je bio jedan od uslova za uspostavljanje veze izme|u istocnih civilizacija i Evrope. Mada je na ivici Evropskog kontinenta, Lisabon se preko [panije, odnosno Gilbraltara, ipak povezuje sa drugim kontinentima - Afrikom. Danas, Lisabon je centar prekookeanskog vazdusnog saobracaja za Severnu i Juznu Ameriku, ali i luka s obzirom da lezi ujedno i na reci Tezo. Sve ovo je uslovljeno dobrima internacionalnim polozajem. Me|utim, treba istaci da u odnosu na druge vece gradove Iberijskog poluostrva, polozaj Lisabona nepovoljan s obzirom na udaljenost od ostalih gradova. Sem toga, preko [panije izlazi i na Mediteran i umnogome doprinosi poboljsanju njenog regionalnog i nacionalnog polozaja.
Ime grada je modifikovano. Legenda kaze da je grad osnovao Odisej, mada istoricari to pripisuju fenicanima iz 1200. godine pre Hrista, koji su mu dali ime Olispio (Luka Sirena).
Svoju istorijsku prevlast Lisabon duguje prirodnoj luci, jednoj od najlepsih u Svetu. Grad lezi na severnoj obali reke Tezo, oko 13 km do njenog usca u Atlanski okean. Od okeana, uzvodno do grada recni tok je sirok oko 3 km. Okean je premoscen na zapadnoj strani grada mostom ˇ§25 aprilaˇ¨, koji se naziva i Salazar most i predstavlja najduzi most zapadne Evrope. Istocno od mosta reka se siri u 12 km sirok zaliv, nazvan ˇ§slamnato moreˇ¨ zbog velike kolicine zute zemlje koju je talozila u svome koritu dvadesetak kilometara pre usca u okean. Ova uvala nekad se koristila kao vazan strateski put, vazna luka za izvoz i uvoz Portugala i Spanije.
Lisabon lezi na padinama sedam brezuljaka Kastelo, Grasa, Monte, Penha de Fransa, Spedro de Alkantra, Sveta Katarina, Istrela (Castelo, Graca, Monte, Penha de Franca, S. Pedro de Alcantra, Santa Catarina, Estrela), koji se blago uzdizu uz obale reke Tezo, u zalivu ˇ§Slamnato moreˇ¨, ka Sintra planinama na severozapadu. Zaliv je prekriven bujnom mediteranskom vegetacijom, koja donekle sprecava povlacenje gradske populacije. Gradske cetvrti se znacajno menjaju u visinu, posebno u starijim delovima duz vodene obalske ivice, pruzajuci velelepne poglede na reku i niske litice koje odre|uju recnu juznu obalu.
Nekoliko geoloskih tragova zahvataju i susedni region. Veliki zemljotres razorio je grad 1755. godine, ali seizmicka aktivnost u XX veku ogranicena je na manje znacajne truseve.
Kako juznu granicu Lisabonke regije predstavlja reka Tezo, a grad Lisabon se nalazi na desnoj obali dubokog i plovnog estuara ove reke, te svojim polozajem Lisabon pripada regiji Srednjeg Portugala (Davidovic, 1999).
Karta 2. Polozaj Lisabona u sredisnjem delu Portugala(1 cm=68,3 km) Izvor: CD Auto Route Express
U turistickom pogledu polozaj samog grada je nepovoljan u odnosu na najveci deo Evrope, ali savremeni saobracaj, posebno avionski tu nepovoljnost ublazava. Snazan razvoj avio saobracaja omogucio je laku povezanost sa najznacajnijim gradovima Evrope i celog Sveta. Vazdusna udaljenost Lisabona od Beograda iznosi 2.535 km, a od nekih vaznijih evropskih, azijskih i africkih gradova: London 1.591 km, Kopenhagen 2.477 km, Tel Aviv 4.009 km, Madrid 506 km, Pariz1456 km, Rim 1871 km, Bec 2302 km, Berlin 2315 km, Kairo 3809 km. Vremenska razlika u odnosu na Srbiju i Crnu Goru je ˇV1N.
Prestonica Portugala ima 850.000 stanovnika (sire gradsko podrucje 1,2 miliona stanovnika) i sa okolinom predstavlja najvazniju turisticku regiju Portugala.
Karta 3. Polozaj Lisabona u administrativnoj podeli Portugala (1 cm= 55 km) Izvor: njnjnj.lisboa.pt.com
/Kerkez Jelena, Turizam Lisabona, diplomski rad
Department za geografiju, Novi Sad
[Cijeli rad mozete skinuti ovdje...]
/webmaster
|
